Skip to main content

Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo và tương lai nền kinh tế sản xuất của Việt Nam

May 03, 2022
Thu Vu
Download as PDF

Báo cáo tóm tắt

Vào tháng 12 năm 2021, khi tập đoàn sản xuất đồ chơi Lego của Đan Mạch công bố khoản đầu tư mới có giá trị 1 tỷ USD vào Việt Nam, là nhà máy thứ 6 trên toàn thế giới nhưng sẽ là nhà máy trung hòa carbon đầu tiên của tập đoàn, vận hành hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời, thông tin này đã gửi một thông điệp mạnh mẽ tới chính phủ các quốc gia Đông Nam Á.1 Khả năng cạnh tranh của các nước trong việc thu hút vốn đầu tư từ các tập đoàn đa quốc gia ngày càng phụ thuộc vào khả năng cung ứng điện sạch cho các doanh nghiệp này. Tại thời điểm hiện tại, Việt Nam có vẻ như đang dẫn đầu cuộc đua.

Năm năm vừa qua đánh dấu giai đoạn phát triển khởi đầu ngoạn mục của ngành điện gió và điện mặt trời Việt Nam. Những chính sách ưu đãi hào phóng của Chính phủ đã cho ra đời một ngành kinh tế gần như chưa tồn tại trước năm 2017, thời điểm chính sách mua điện tái tạo với giá cố định (feed-in-tariff/FIT) đầu tiên ra đời. Hiện nay, với gần 21GW công suất điện mặt trời và điện gió đấu nối vào lưới điện quốc gia, Việt Nam đã trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về năng lượng tái tạo, dần xoá bỏ được hình ảnh một nền kinh tế đang phát triển chỉ chú trọng nhiệt điện than.

Rất nhiều câu hỏi và kỳ vọng được đặt ra cho giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành năng lượng tái tạo Việt Nam. Quy mô và cơ cấu của nó sẽ được quyết định bởi các chính sách sắp ban hành như Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia cho giai đoạn 2021-2030, còn gọi là Quy hoạch điện VIII (QHĐ8), và các cơ chế mua bán điện thay thế cho cơ chế FIT trước đây.

Một trong các bên bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến những chính sách này là các tập đoàn đa quốc gia có hoạt động sản xuất tại Việt Nam và có cam kết cải thiện quy trình sản xuất, vận hành theo hướng bền vững hơn. Các doanh nghiệp này ngày càng gia tăng về số lượng và tham vọng giảm phát thải carbon, đã và đang là những tiếng nói ủng hộ mạnh mẽ cho một kế hoạch phát triển năng lượng sạch quyết đoán và táo bạo của Việt Nam.

Cam kết của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc năm 2021 (COP26) về việc Việt Nam hướng tới nền kinh tế phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 là một tín hiệu tích cực đối với chiến lược giảm phát thải carbon của nhiều tập đoàn đa quốc gia có mặt tại Việt Nam, đồng thời cũng cho thấy một định hướng thực dụng của Chính phủ, phù hợp với xu hướng ngày nay trên toàn cầu về đầu tư và tiêu dùng có trách nhiệm với khí hậu. Việt Nam có mối quan hệ mật thiết chưa có tiền lệ với các nhà đầu tư và thị trường xuất khẩu phương Tây, và điều này khiến cho các nhà lãnh đạo trong nước không thể xem nhẹ các yêu cầu về tiếp cận năng lượng sạch của các đối tác này.

Đối với Việt Nam, năng lượng tái tạo không còn đơn thuần là bài toán về cung ứng và an ninh điện lực, hay là vấn đề thuộc phạm vi quản lý riêng của một bộ chuyên ngành. Khi mà năng lượng sạch đang trở thành một nhân tố mới, có khả năng quyết định quy mô dòng vốn đầu tư và đơn hàng xuất khẩu, công tác quy hoạch chính sách năng lượng tái tạo giờ đây đã trở thành một vấn đề đòi hỏi sự tham mưu, phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ, ban ngành, và phải đảm bảo tích hợp được các ưu tiên và lợi ích của các cơ quan quản lý kinh tế vĩ mô, thu hút đầu tư nước ngoài, và các bộ quản lý ngành.

Quá trình tiến tới đồng thuận không hề dễ dàng, do các lợi ích kinh tế dài hạn đòi hỏi sự đánh đổi với những thách thức phát triển và các khoản đầu tư khổng lồ ngay trước mắt. Tuy vậy, hoạch định được một lộ trình phát triển năng lượng sạch đúng đắn sẽ giúp Việt Nam củng cố được vai trò then chốt của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.

English Translation: Vietnam’s renewable energy strategy can make or break economy’s manufacturing future

Thu Vu

Thu Vu is the energy finance analyst leading the Vietnam market coverage for IEEFA. Thu writes about policy developments and investment trends that facilitate the transition of Vietnam’s power sector towards a cleaner and economically sustainable future.

Go to Profile

Join our newsletter

Keep up to date with all the latest from IEEFA